Полацкі паэт Алесь Аркуш найперш вядомы як стваральнік альтэрнатыўнага літаратурнага працэсу ў Беларусі – заснавальнік шэрагу выдавецкіх праектаў і, бадай, адзінай на той час у Беларусі альтэрнатыўнай літсуполкі – “Таварыства Вольных Літаратараў” (1993). Адна зь першых выдадзеных кніг суполкі – зборнік вершаў Лявона Вольскага. Першы выдавецкі праект Аркуша - літаратурны альманах “Ксэракс Беларускі” быў распачаты ў 1990 годзе. На яго старонках упершыню зьявіліся тэксты полацкага рок-гурта “Мясцовы час”. На той час Алесь Аркуш быў тэкставіком гэтага легендарнага гурта. Лепшы альбом МЧ “Наша ўскраіна” быў створаны пры актыўным яго ўдзеле. З “Тузінам Гітоў” Аркуша пазнаёміў старэйшы сын Антон, які ўжо некалькі гадоў ёсьць фанам ТГ. Літаратар лічыць, што ў нашай сытуацыі, калі моладзевая нацыянальная музыка амаль цалкам апынулася ў андэграўндзе, інтэрнэт-пляцоўка ТГ сталася музычным Майданам бацькаўшчыны.
Спачатку пра агульныя ўражаньні. Паслухаў і пераканаўся, што “беландэграўнд мьюзік”, а сёньня практычна ўся маладзёвая белмузыка апынулася ў андэграўндзе, надзвычай апэратыўна адгукнулася на веснавыя падзеі ў Беларусі. Гэта добра, бо рок-музыка жывая датуль, пакуль яна здольная адгукацца на сацыяльнае і палітычнае, пакуль здольная пратэставаць і паказваць гвалту і няпраўдзе “фак”.
Белмузыка жывая. Гэта плюс.
Іншая справа, мяне асабіста мала што ўразіла і выклікала цікавасьць з мастацкага боку. Калі за часамі “Мроі",“Бонды” і “Мясцовага часу” дастаткова было перанесьці чыйсьці вопыт і музычныя знаходкі на белглебу, як атрымлівалася такая-сякая зьява. Сёньня гэтага недастакова. Каб перайсьці на іншы ўзровень, трэба дасягнуць яскравай непаўторнасьці, напрыклад, у вакале (незвычайны тэмбар, манэра выкананьня, нейкі экзатычны акцэнт, можа картавінка і г.д.), або ў спалучэньні стыляў, або ў выкарыстаньні нетрадыцыйных для рок-музыкі інструмэнтаў (хаця тут, напэўна, будзе цяжка) і г.д. Вельмі пажадана ў гэтых экспэрымэнтах выкарыстоўваць набыткі айчыннай культуры. Ясна, што простым мальцам з ПТВ на гэтым шляху будзе складана, але, пагадзіцеся, вядомых заходніх рок-музыкаў не назавеш “пэтэвушнікамі”, - каб чагосьці дасягнуць, трэба, найперш, арыгінальна, самастойна мысьліць.
Беларуская музыка пакуль аднастайная і неглыбокая. Гэта мінус.
Зараз пераходзім да самога гіт-параду. Нядзіва, што песьня N.R.M. трымаецца так доўга на першай прыступцы. У “энэрэмаўскаў” песьні больш за ўсіх драйву і аптымізму, да таго ж N.R.M. перамогае на “сваім полі”, якім зьяўляецца “Тузін Гітоў”. На ТГ, трэба меркаваць, адмысловая аўдыторая, палова якой нядаўна сьпявала “Тры чарапахі” на Акрэсьціна. Такія ўражаньні хутка не адпускаюць. Хаця, трэба прызнаць, песьня “Усё роўна мы пераможам!” ня самая лепшая ў творчым багажы “рэспубліканцаў”. Але гэтым разам перамогі не здарылася. На першую пазыцыю ўскараскаўся “Край” - на маю думку больш глыбокі і “эзатэрычны” твор за “пераможную” ад N.R.M.
Увогуле, у маім асабістым рэйтынгу 18 туру “Тузіна Гітоў” першыя дзьве прыступкі займаюць “Індыга” і Вайцюшкевіч. Бездакорны, нетрывіяльны вакал і аранжыроўкі, відавочны прафэсыяналізм, веданьне “пра што сьпяваю”. Клясыка. Руся ўдала замяніла на нашай рок-сцэне Вераніку Круглову.
“Tav.Mauzer” мае відавочныя пэрспэктывы росту. Праўда, у мяне ёсьць заўвагі да аранжыровак, асабліва да песьні “Беларусь будзе вольнай!”. На маю думку, у такім стылі трэба карыстацца больш ляканічнай музычнай мовай, можна сказаць, быць графічнымі, - ну не падабаецца мне гэты жаночы бэквакал і электронныя гукі-тло.
Нешта казаць пра ўкраінскія гурты ня буду, адно выкажу падзяку за салідарнасьць.
UltraВожык, як ні дзіва, мне спадабаўся. Гэткі прыкол, постмадэрнізм, музычны Хадановіч – то бок, скарыстаньне пазнавальных цытатаў у адпаведным, часьцей за ўсё іранічным, кантэксьце. А вось Валік Грышко сьпявае пра “каляровыя сны” на поўным сур’ёзе. Такая музыка, ясная справа, трэба для дыскатэкаў, але на дыскатэкі я даўно не хаджу.
TerminX. Вучнёўская песьня “Згубіцца”. Ці вырасьце што з гэтага вучня, пакуль цяжка сказаць, трэба дачакацца першага альбому.
IQ48. Гэты гурт, прынамсі, хоць пашырае стылістычную палітру белрокмьюзік. І за тое дзякуй!
Выснова.
Беларускія рок-гурты апошняга пакаленьня пакуль не пацясьнілі “вэтэранаў”, як гэта адбылося, напрыклад, у літаратуры, дзе моладзь трывала заняла месца пад бел-чырвона-белым сонцам. Але крытычная маса назапашваецца. Дай Бог!
Алесь Аркуш
