Вольскі і Памідораў зь песьняй пра немца

Вольскі і Памідораў даўненька меркавалі зрабіць нешта супольнае з выкарыстаньнем сынтэзатару. Ад першай такой супрацы «Цуд на Каляды» прайшло ўжо больш за 10 гадоў і ў іх абодвух засталіся пасьля таго выключна прыемныя ўспаміны.

«Пасярод лета 2002 году мне была прызначаная творчая сустрэча ў склепе аднаго з дамоў цэнтральнай часткі пасёлку гарадзкога тыпу Менск, дзе тады была рэпэтыцыйная і творчая база пяці гуртоў і трох супольных праектаў, — апавядае Аляксандар Памідораў. — Там Лявон Артуравіч і Ганна Сьцяпанаўна паказалі мне кніжачку вершаў Багушэвіча. А дакладна, верш пад назвай „Немец“. Сьліна пацякла ў мяне адразу, ад першых радкоў. Бо ўсё што трэба для добрай песьні — рытм, фанэтычная дакладнасьць, памер, зьмест, стыль — тут ня проста было, а прасілася да выкананьня! У эйфарыі пачалі гартаць няшчасную кніжачку ў шэсьць рук, імправізуючы па хадзе. Бавіліся так хіба што гадзіну. Потым трохі супакоіліся, і вярнуліся да „Немца“».

Асноўную мэлядычную лінію музыкі прыдумалі даволі хутка — Вольскі паказаў пачатак, Памідораў прапанаваў канцоўку, падобную на старую музычную тэму перадачы «В гостях у сказки». Адпаведна зьявіліся скрыпічныя рыфы паміж куплетамі. Лявон і Саша накідалі першыя два куплеты і вырашылі адпачыць. А праз два дні Лявон зрабіў гатовы мінус песьні.

«Мы раскідалі тэкст паміж сабой, але дакладную дату запісу не плянавалі. Бо адразу пачалі рабіць маю „Дзень без гарэлкі“, і лявонаўскую „Грошы“, — працягвае Аляксандар Памідораў. — На жаль, з той сэсіі да студыі дайшла толькі „Дзень без гарэлкі“ — я пасьпеў скінуць стэрэаварыянт з сынтэзатару, перад тым, як ён на некалькі доўгіх гадоў памяняў карыстальніка. Разам з інструмэнтам прапала і тая вэрсія „Немца“. Не зусім — недзе ў кепскай якасьці захавалася. Але тая праца сапраўды перагарнула і асьвяжыла стаўленьне і падыход да паэтычнай беларускай клясыкі».

Сам Памідораў схільны лічыць Багушэвіча першым рэпэрам у сьвеце, бо ў ягонай творчасьці прысутнічаюць усе фактары, што вызначаюць рэп, як самастойны жанр. Ідэя са сьпевам на Багушэвіча не забылася — пра «Немца» згадвалі рэгулярна. І вось на пачатку 2010 году музыкі вырашылі вярнуцца да гэтай тэмы. Гэтым разам яны адразу сустрэліся ў студыі, каб адразу не губляючы часу запісаць песьню.

«Я пачуў цалкам новую фанаграму, але было прыемна тое, што засталіся ўсе намі прыдуманыя ключавыя моманты. Да таго ж Лявон дадаў больш мэлядызму ў куплетнай частцы, чаго не ставала ў першапачатковай вэрсіі, а фінал атрымаўся вельмі драматычным. Што ня шкодзіла, а толькі мацавала падыход да твору з пункту „олд-скул“ гучаньня і стылю чыткі. Хоць дакладна „як тады“ вырашылі не рабіць — добры досьвед гэта добра, але ж ХХІ стагодзьдзе на двары! Для аматараў параўноўваць і разважаць на тэмы „хто ў каго што пазычыў“, шчыра скажу: у сваім выкананьні для гэтай песьні я абраў манеру блізкую да Баста Раймз. Вынік мне вельмі падабаецца», — падсумоўвае самы буйны беларускі рэпэр.

Лявон Вольскі распавядае пра «свайго Багушэвіча»: «Са школьнае праграмы, на жаль, нічога не засталося ў памяці — хіба нейкія фрагмэнтарныя „кепска будзе“ ды „эх, скручу я дудку…“. Але калі я набыў ягоны зборнік, то зразумеў, што ўсе гэтыя, здавалася б, архаічныя і ня блізкія да рэчаіснасьці творы могуць загучаць зусім па-іншаму. Бо гэта сапраўдны народны рэп. Ці то стылізацыя пад народны рэп. Стылізаваў Майстра, выдатна ведаючы думкі і памкненьні сваіх судовых кліентаў (Багушэвіч пэўны час працаваў адвакатам).

Але для мяне галоўнае — гэта „машына часу“ Францішка Багушэвіча. Настолькі трапна ён апісвае розныя шчыгулы тых нялёгкіх для нашае зямлі гадоў (а якія тут былі лёгкія за апошнія 500?!), настолькі дакладна, што ўваччу мрояцца гэтыя сцэны — у судзе, у пушчы, у месьце… З гэтымі, зусім ня казачнымі пэрсанажамі — непісьменнымі напалоханымі мужыкамі; старымі панамі, якіх абдзер, як ліпку, цар; рознымі прыхаднямі, што рабілі на гэтае разоранае падзеламі, паўстаньнямі і задушэньнямі паўстаньняў, тэрыторыі, імклівыя кар’еры».

Для Вольскага Багушэвіч асабліва каштоўны не сваёй павучальнасьцю й узьдзеяньнем на мэтавую аўдыторыю, а менавіта тым, што дакладна занатаваў жыцьцё тутэйшага народу ў пэўны пэрыяд. Да зьяўленьня «Дудкі…» і «Смыку беларускага» народ гэты на сваю назву забыўся і сарамліва так і прадстаўляўся: «Тутэйшыя мы…» Пасьля ж выхаду гэтых кнігаў людзі атрымалі свой назоў: беларусы. «Добра гэта ці кепска (бо Багушэвіч меў выбар сярод некалькіх назваў), ня так ужо істотна для нашай літаратурнай гісторыі. Папросту знайшоўся творца, які паставіў неабходныя кропкі. І крэскі. І гачыкі».

Што ўласна да «Немца», то Вольскі пэўны, што пры выкарыстаньні сучасных сродкаў, асучасьніцца і тэкст. «Глядзіце ж гэты каляровы і зусім не нямы фільм — з жыцьця тутэйшага люду — зьняты яшчэ да зьяўленьня кінэматографу, блізу 140 гадоў таму… Глядзіце, бо вобразы гэтыя самі ўсплываюць у галаве, і ня трэба стаяць чаргу ў 3D-кінатэатар. Прыемнага прагляду!» — прадстаўляе свой твор Лявон.

«Немец» возьме ўдзел у 14-м туры на «Тузіне Гітоў» і ўвойдзе ў сольны альбом Лявона Вольскага «Белая яблыня грому». Акрамя Багушэвіча тут апяяна паэзія Яна Чачота, Адама Міцкевіча, Максіма Багдановіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Танка, Пімена Панчанкі і Рыгора Барадуліна.

Жывая прэзэнтацыя праекту адбудзецца ў менскім тэатры імя Янкі Купалы 23 сакавіка.

Лявон Вольскі і Аляксандар Памідораў — Немец (словы — Францішак Багушэвіч, музыка — Лявон Вольскі, Аляксандар Памідораў).
Зьмяшчаецца са згоды выканаўцы.

ТГ