Культуроляг Андрэй Расінскі — журналіст «Нашай Нівы». Шмат піша пра кіно, актораў, рэжысэраў і кінамузыку. Мантажаваў дзіцячыя сны пад Чайкоўскага і калыханку ў дакумэнтальным фільме «Беларускія капрычас». Беларускую музыку слухае з 90-ых гадоў, называе яе жывой і сапраўднай. Чакае ад яе новых сюрпрызаў.
11. «Як толькі ты» Алеся Камоцкага — рэтрафільм з забытымі кадрамі Ўцёсава, чорна-белы й шчасьлівы, як старыя ў дні маладосьці. Але знаёмая з даўніх часоў мэлёдыя запісаная ў 70-я гады, стужка наўмысна падрапаная пад мінулае, а легкадумныя інтанацыі выдаюць сучаснае выхаваньне.
10. «Твой» групы з пагрозьлівай назвай 4example — авангардовы фільм, зьняты ў падвале суседняга дому. Адсякаюцца галовы катам і сабакам, пацукоў раздушваюць рок-гітарамі, сапраўдныя чарапы суседнічаюць з бутафорыяй, скрадзенай зь лябараторыі Эда Вуда-малодшага. Замардаваныя істоты наладжваюць стэрэафанічныя канцэрты, за якімі словаў не разабраць. Атмасфэра бадзёрая, як на здымках «Ведзьмы з Блэр — 3» — але жывёлаў шкада.
9-ае месца па выніках галасаваньня заняла песьня «Ніколі». Гэта сьветлая арт-гаўзная мэлядрама пад Кім Кі Дука й Вонга Кар Вая. У пустым доме — адзін гаспадар, а замест «Чунгкінскага экпрэсу» — злоўленая таксоўка да плошчы Якуба Коласа. Туманы, раніца, яшчэ ненароджанае дзіця, кайданы на крылах — і смутак заўтрашняе любові.
8. Карціну «Дзеўкі» гурта «Джамбібум» — мог бы зьняць толькі Іван Мележ па замове ўраду Экватарыяльнай Гвінэі. Абарыгенкі радасна-хітра сьпяваюць пра жаночыя справы, камэра круціцца ў народным танцы, а ў кустах сядзіць Зьміцер Вішнёў з афрыканскім тамтамам — дый паэтка Марыйка Мартысевіч палюе за цемнаскурымі фатаграфіямі.
7. Песьня «Палацу» «Хай месяц» пастаўленая ў нестандартным жанры аптымістычнага фільму жахаў. Герой гэтага фільму — ваўкалак, якому напляваць на праблемы. Ён так і прызнаецца: «Хай месяц, хай лунае!» — дый мае для гэтага ўсе падставы. Герой ніколі не пераўтвараецца ў воўка — і ня вые на круглую поўню. Дык чаму б не парадавацца жыцьцю?
6. Як і ваўкалак, Наста Някрасава зь «Вялікім днём» толькі маскуецца. Пад сялянку. Але яна здольная загнаць сярмяжку й лапці па самым высокім кошце — у дарагі буцік «Сэксу ў вялікім горадзе». А фінальная хрыпла-звонкая прапеўка выдае вялікі досьвед працы ў м’юзыклах і фільмах-нуарах.
5. «На мяжы» «Спрату» — непрычасанае камсамольскае кіно 60-ых. «Чэрвеньскі дождж», «Мне 20 гадоў», «Я крочу па Маскве» (на беларускай мове). Але асобныя акорды нагадваюць кадры Труфо — і італьянскае кіно пратэсту.
4. Фільм «Грэх» гурту Weeping Twilight можна даручыць Тэры Гіліяму, напаіўшы яго акавітай у беларускіх балотах. Цёмны лес, шэпты, сонца і заблукалая дзеўка — якой наканавана стаць пасьмяротнаю Монікаю Бэлючы.
3. Юры Несьцярэнка зь «Небам навокал» — герой гаспадарлівага баевіка. Яго закідваюць камянямі, але з камянёў ён будуе вежу, каб дабрацца да неба. У стужцы няма стрэлаў, іх замяняюць кпіны зайздрасьці й тлум нізінаў. А сам Несьцярэнка бярэ прыклад з герояў нямецкай карціны «Дагрукацца да нябёсаў». Але, у адрозьненьні ад іх, ён зьбіраецца яшчэ жыць і жыць.
2-ое месца заняла песьня «Знайдзі мяне» гурту ESPRIT. Гэта анімэ з баявымі прынцэсамі і ваярамі, паветранымі палацамі — і пошукамі папараць-кветкі ў аблоках. І не прыходзіцца сумнявацца, што гэтая кветка будзе знойдзеная.
1. Нарэшце, з найвялікшым адрывам — «Зорачкі» «Ляпісаў». Музыкі запытваюцца: «Дзе мая радзіма?». На радзіме — кветка-мандрагора і птушка Фэнікс, бацька — Млечны Шлях, а зорачкі-матулі — у залатых кашулях. Радзіма «Ляпісаў» — першапачаткі, калі далоні — у акіяне, а вочы — на Марсе. Іхнюю гісторыю сто гадоў таму паказаў Жорж Мяльес — «Вандраваньнем на Месяц», фэерыямі, «Папялушкай» і «Галюцынацыямі Мюнхаўзэна».
Анархісцкі беларускі рок — ля самых вытокаў кінэматографу.
Андрэй Расінскі, для ТГ
